Në kuadër të punës së vazhdueshme hulumtuese në arsim dhe procesit të hartimit të Strategjisë Nacionale për Fëmijë, Qendra për Arsim e Kosovës, gjegjësisht projekti ‘Edukimi për të drejtat e fëmijës’, ka filluar hulumtimin e marrëdhënieve ndëretnike në Kosovë dhe të pozitës së minoriteteve në shoqërinë tonë. Në stadin aktual, marrëdhëniet ndëretnike në Kosovë përgjithësisht konsiderohet të jenë jo të favorshme si pasojë e ndikimit të drejtpërdrejt të luftës së fundit në Kosovë dhe ndikimit të politikës në përgjithësi. Element me rëndësi jo të vogël që ndikon në mbizotërimin e një gjendjeje të ndarjeve etnike dhe mungesës së mirëbesimit të ndërsjellë, është edhe sistemi i edukimit, që në jo pak raste ndikon në thellimin e hendekut ndëretnik në Kosovë, ose ruajtjen e tij. Rëndësia e rezultateve të një hulumtimi të tillë është e paçmueshme në përpjekjen për orientim të procesit të edukimit dhe arsimimit drejt vlerave universale njerëzore (toleranca, mirëkuptimi ndërmjet bashkësive të ndryshme etnike, gjuhësore, fetare) dhe luftimit të paragjykimeve e stereotipave. Njashtu, në procesin e hartimit të Strategjisë Nacionale për Fëmijë, rezultatet e këtij hulumtimi do të inkorporohen në dokumentin e strategjisë, qoftë si masa apo veprime për t’u marrë.

Hulumtimi ka për qëllim të konstatojë gjendjen reale dhe etiologjinë e marrëdhënieve ndëretnike në Kosovë, mbi të cilat njohje do të merren masa dhe veprime gjithëpërfshirëse për eliminim të ndasive, paragjykimeve e stereotipave dhe për pajtim ndëretnik. Mbi bazat e këtyre njohjeve, po ashtu, synohet të kontribuohet që nëpërmjet një sistemi demokratik që respekton vlerat humane, të krijohet një shoqëri miqësore për të gjithë fëmijët e Kosovës, pavarësisht nga prejardhja etnike, fetare, gjuhësore, apo çfarëdo tjetër. Megjithëse s’është aspak e lehtë, identifikimi i opinioneve dhe qëndrimeve të bashkësive etnike për marrëdhëniet ndërmjet tyre, pastaj përcaktimi i shkallës së (jo)tolerancës, dhe identifikimi i urave të mundshme të komunikimit dhe bashkëpunimit ndëretnik mbesin objektivat për t’u arritur në këtë hulumtim. Metodologjia është e tillë që siguron një gjithëpërfshirje në bazë etnike dhe regjionale në hulumtim, gjithnjë duke respektuar kriteret profesionale dhe metodologjinë e hulumtimit.

Toleranca ndëretnike dhe respektimi e kultivimi i diversitetit etnik, gjuhësor e fetar është kushti i domosdoshëm i krijimit të një ambienti shoqëror të përshtatshëm mbi të cilin do të mund të qëndronte dhe të realizohej një strategji nacionale për fëmijë. Dhe është pikërisht sistemi i arsimit, mekanizmi që më shumë se çdo gjë tjetër do të ndikojë në tolerancë dhe krijim të vlerave të përbashkëta e diverse në të njëjtën kohë, sipas parimit: të gjithë të barabartë, të gjithë të ndryshëm.

 

• • • • • •

Raport mbi punën e Parlamentit të nxënësve të shkollës fillore 'Abdyl Frashëri' në Prizren
 

Me qëllim të promovimit dhe të fuqizimit të të drejtave të fëmijëve përmes procesit të edukimit dhe arsimimit, në shkollën tonë u themelua Parlamenti i nxënësve. Punën e këtij Parlamenti e ndihmojnë, koordinojnë dhe e monitorojnë Këshilltarët për Mbrojtjen dhe Edukimin për të Drejtat e Fëmijëve, të cilët janë të certifikuar nga KEC në bazë të programit të akredituar nga Ministria e Arsimit Shkencës dhe Teknologjisë.

Në bazë të specifikave të shkollës sonë (afër 3000 nxënës dhe 171 punëtorë me mësim në tri gjuhë), në mars 2005 u formua Parlamenti i Shkollës prej 51 anëtarëve. Anëtarët e Parlamentit janë përfaqësues të klasave: V, VI, VII, VIII dhe IX (nga një përfaqësues prej çdo klase). Ky Parlament ka zgjedhë Komitetin Shkollor për Mbrojtjen e të Drejtave të Fëmijëve në përbërje prej 13 nxënësve (11 shqiptarë, 1 turk dhe 1 boshnjak). Parlamenti Shkollor ( PSH) ka edhe kryesinë e vet në përbërje prej 5 anëtarëve: Kryetar – Leutrim Gërmizaj, nënkryetar – Eni Baraliu dhe Sengjan Kazaz (turke), sekretare - Arbela Besimi dhe arkëtare – Egzona Elshani.

Tani kur filloi të dëgjohej zëri i nxënësve, (deri tash e pazakonshme për shoqërinë tonë) filluan edhe kritikat, madje edhe nga vetë prindërit dhe mësimdhënësit, por shumë shpejtë ky PSH e dëshmoi vetveten me punën që bëri dhe që po bënë.

Filluan të mbahen takime të rregullta ku debatoheshin tema të ndryshme për ngritjen e cilësisë së të nxënit, për ngritjen e vetëdijes mbi të drejtat dhe përgjegjësitë e tyre;
• Më 02.04.2005, për nder të “Ditës Ndërkombëtare të Librit“, PSH doli me aksionin “Një libër për bibliotekën e shkollës“, aksion i cili u mirëprit shumë mirë nga nxënësit dhe mësimdhënësit e kësaj shkolle.
• PSH me rastin e 8 Majit “Ditës Ndërkombëtare të Kryqit të Kuq“ organizoi aksionin humanitar për grumbullimin e rrobave, lodrave, fletoreve, lapsave etj., për fëmijët me gjendje të rëndë sociale, ku të gjitha këto gjëra të grumbulluara u dërguan në Kryqin e Kuq të Prizrenit. Këtë aksion e përshëndetën dhe e falënderuan PSH , Koordinatori i Kryqit të Kuq ndër-komunal në Prizren, z. Fatmir Lipoveci dhe koordinatori i Kryqit të Kuq Spanjoll në Prizren , z. Jose i cili asistoi në një seancë të këtij PSH.
• Sa më shumë që njiheshin nxënësit me të drejtat e tyre aq më shumë rriteshin obligimet e tyre, kështu me të kuptuar se fëmijët kanë të drejtë për t’u rritur në ambient të pastër dhe të qetë, më 22.04.2005 me rastin e ”Ditës Planetit Tokë” u lexuan punimet e shkruara në prozë dhe poezi, u hap ekspozitë me vizatime të nxënësve të cilat u vendosën nëpër muret e klasave dhe korridoreve të shkollës.
• Me datë 06.05.2006 parlamenti i shkollës formoi grupin “Ambientalistët e Rinj”, grup i cili u prezantua para prindërve, SHPK, TMK, KFOR-it e nxënësve me projektin “Një lule më shumë“. Por ky grup nuk u ndal këtu, por vazhdoi me një varg aktivitetesh, si: takime dhe debate me nxënës të shkollave fillore të qytetit të Prizrenit, takime dhe vizita me TMK dhe KFOR-in gjerman. Ky grup u fut edhe në lumin e hulumtimeve shkencore, me ç’rast bëri një analizë të ndotjes së ajrit rreth shkollës nga veturat dhe gjeneratorët (ky punim u botua ne revistën Shkëndija).
• Se puna shpërblehet - dhe për fëmijën shpërblimi më i madh është të dëgjohet zëri i tyre - tregon edhe fakti se me kërkesën zyrtare të KEC-it, me datë 14.11.2005 u realizua një takim pune në lokalet e shkollës në prezencën z. Frank Gaynor, përfaqësues i Trocair-it nga Irlanda dhe Znj. Ardita Hima – Kabashi.
• Me ftesë të Kryetarit të Komunës së Prizrenit , z Eqrem Kryeziu, Kryesia e PSH pati një takim në ambientet e Kuvendit Komunal dhe pas një bisede që zgjati rreth 40 minuta, z. Kryeziu i mahnitur me këtë rini u zotua se do të kenë përkrahjen dhe ndihmën e tij.
• Se vërtet tek nxënësit po ngritet vetëdija për të drejtat dhe përgjegjësitë e tyre tregon edhe fitorja e nxënëses së klasës së tetë, Greta Dulaj. Kjo nxënëse konkurroi në konkursin e shtatorit 2005, i hapur nga MASHT, UNMIK dhe OSBE, me temën “ Trafikimi i qenieve njerëzore”. Më 20 Nëntor, Dita e Përgjithshme e Fëmijëve – Përvjetori i Miratimit të Konventës për të DF, u shpall kënga fituese. Kjo fitore i takoi nxënëses Greta Dulaj me këngën “Shpirti i lirë” dhe si shpërblim fitoi 3000 euro, me të cilat mjete po ndërtohet Radio shkolla.
• Për nder të 22 Marsit – Ditës botërore për mbrojtjen e ujit, biologët e kësaj shkolle organizuan aktivitet shumë madhështor me nxënës; u bë pastrimi i oborrit të shkollës, u mbajtën ligjërata me temën: ndotja e ujit, rreziqet dhe pasojat. Në fund në oborr të shkollës u këndua dhe vallëzua si shpërblim për punën e bërë.
• Ndihmë shumë të madhe PSH ofrojnë 25 Këshilltarët (shqiptarë, turq dhe boshnjak). Për shkak të kërkesave shumë të madha të PSH, Këshilltarët vendosën të formojnë Shoqatën e Këshilltarëve për Mbrojtjen e të Drejtave të Fëmijës. Kjo shoqatë, edhe pse ende e paregjistruar, filloi punën e vet me 02.03.2006. U zgjedh kryesia e shoqatës: kryetari, nënkryetari (një turke dhe një shqiptar) dhe sekretari.
• Shoqata e Këshilltarëve për të DF më 17.03.2006 miratoi rregulloren e punës për të DF. Në rregullore është paraparë edhe hapja e zyrës për Këshilltarë, e cila do të jetë e hapur tri herë në javë për nxënës, prindër, dhe mësimdhënës.
 

KEC - PUNON ME FËMJËT DHE GRATË ANALFABETE NË SHTËPINË KORREKTUESE NË LIPJAN

Qendra për Arsim e Kosovës, ka dy vite që në kuadër të projektit: Edukimi për të Drejtat e Fëmijës, në mënyra të ndryshme ndihmon fëmijët e gjithë Kosovës. Një ndër aktivitetet e shumta, në kuadër të këtij projekti, është se punohet edhe me fëmijët të cilët gjenden në shtëpinë korrektuese në Lipjan. Me kërkesën e të miturve për mësimin e gjuhës angleze dhe për njohuri më të mëdha të të drejtave të fëmijëve, kemi filluar që nga muaji mars i këtij viti të merremi edhe me këtë aktivitet. Edukimi për të drejtat e njeriut/fëmijës, dhe aftësimi i të miturve që kanë rënë në konflikt me ligjin, do të vazhdojë deri në muajin qershor. Qëllimi i këtij aftësimi është ndihma në integrimin e fëmijëve në jetën demokratike dhe rritja e mobilitetit të tyre. Po ashtu, po organizohen edhe kurse për zhdukjen e analfabetizmit, ku po marrin pjesë gratë analfabete të cilat gjenden në burgun e Lipjanit.
 

• • • • • •